Inhoudsopgave
Duurzame bouw is een manier van bouwen waarbij je zo min mogelijk schade toebrengt aan de aarde. Niet alleen tijdens het bouwen zelf, maar ook daarna, als mensen er jaren in wonen of werken. De bouwsector is wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer 40 procent van het totale energieverbruik. Dat is een flink aandeel. Steeds meer architecten, aannemers en particulieren kiezen daarom voor een aanpak die milieuvriendelijker is en tegelijk praktisch blijft.
Wat duurzaam bouwen in de praktijk betekent
Duurzaam bouwen draait om keuzes in elk stadium van een gebouw. Al in de ontwerpfase denkt een architect na over de richting van het gebouw, zodat er optimaal gebruik wordt gemaakt van daglicht en zonnewarmte. Tijdens de bouwfase gaat de aandacht uit naar de materialen die worden gebruikt. Hernieuwbare grondstoffen zoals hout, hennep of leem zijn populair omdat ze tijdens de productie weinig CO2 uitstoten en na gebruik opnieuw verwerkt of afgebroken kunnen worden. Recyclebare materialen zoals gerecycled staal of beton sluiten aan op het idee van een circulaire economie, waarbij afval zo veel mogelijk wordt voorkomen. Na de bouw gaat het om energiezuinig gebruik: goede isolatie, drievoudig glas en energiezuinige installaties zorgen voor een laag verbruik van gas en elektriciteit. Zelfs de sloopfase hoort erbij, want bij milieubewust bouwen denkt men al van tevoren na over hoe materialen later hergebruikt kunnen worden.
Materialen die een groot verschil maken
De keuze voor de juiste bouwmaterialen is een van de krachtigste manieren om de milieulast van een gebouw te verkleinen. Hout is een van de oudste bouwmaterialen ter wereld, maar het wint vandaag de dag opnieuw aan populariteit. Massief hout en kruislings verlijmd hout, ook wel CLT genoemd, zijn sterk, licht en slaan CO2 op in plaats van het uit te stoten. Een ander interessant materiaal is hempcrete, een mengsel van hennepvezels en kalk. Dit is licht, isoleert goed en is volledig biologisch afbreekbaar. Gerecycled beton en baksteen uit gesloopte gebouwen worden steeds vaker opnieuw gebruikt, soms zelfs in hetzelfde project. Wat al deze materialen gemeen hebben, is dat ze zorgvuldig zijn gekozen op basis van hun herkomst, levensduur en wat er aan het einde van die levensduur mee gebeurt. Dat vraagt meer voorbereiding, maar het levert gebouwen op die veel minder druk leggen op het milieu.
Energie en water in een groen gebouw
Een gebouw dat milieubewust is gebouwd, verbruikt zo weinig mogelijk energie en wekt bij voorkeur zelf energie op. Zonnepanelen op het dak zijn inmiddels heel gebruikelijk, maar er zijn meer mogelijkheden. Warmtepompen halen energie uit de bodem of de lucht en verwarmen een huis zonder aardgas. Een groendak, een dak bedekt met planten en aarde, isoleert het gebouw en houdt regenwater vast zodat het riool minder belast wordt. Dat opgevangen regenwater kan worden gebruikt voor het doorspoelen van toiletten of het besproeien van een tuin. Goede ventilatie met warmteterugwinning zorgt voor frisse lucht zonder dat veel warmte verloren gaat. Al deze maatregelen samen zorgen voor een gebouw dat bijna energieneutraal is, soms zelfs meer energie levert dan het verbruikt. Zo’n gebouw wordt een nulenergiehuis of plusenergiewoning genoemd.
De voordelen op de lange termijn
Milieubewust gebouwde huizen en gebouwen brengen op de lange termijn duidelijke voordelen met zich mee. De maandelijkse kosten voor energie liggen aanzienlijk lager, omdat de woning goed isoleert en zelf energie opwekt. Woningen met een hoog energielabel zijn in Nederland ook meer waard op de woningmarkt. Gemeenten en de rijksoverheid stimuleren groener bouwen met subsidies en gunstige leningen, zoals de energiebespaarlening via het Warmtefonds. Naast de financiële kant is er ook een gezondheidsvoordeel: gebouwen met goede ventilatie en weinig chemische materialen bieden een gezonder binnenklimaat. Minder vocht, minder giftige stoffen en meer licht dragen bij aan een beter gevoel voor de bewoners. Dat mensen steeds meer waarde hechten aan de kwaliteit van hun woonomgeving, maakt duurzaam gebouwde woningen aantrekkelijker dan ooit.
Veelgestelde vragen over duurzame bouw
Is duurzaam bouwen altijd duurder dan traditioneel bouwen?
Duurzaam bouwen is bij de start soms iets duurder door de keuze voor betere materialen en installaties. Op de lange termijn zijn de kosten vaak lager, omdat een energiezuinig gebouw minder energie verbruikt en minder onderhoud vraagt. De meerprijs verdient zich in veel gevallen terug binnen tien tot vijftien jaar.
Wat is het verschil tussen een nulenergiehuis en een passiefhuis?
Een passiefhuis is ontworpen om zo min mogelijk energie te verbruiken door uitstekende isolatie en slimme ventilatie. Een nulenergiehuis gaat een stap verder: het wekt zelf genoeg energie op, bijvoorbeeld via zonnepanelen, om het jaarlijkse verbruik volledig te compenseren. Een passiefhuis kan ook een nulenergiehuis zijn, maar dat hoeft niet.
Gelden er in Nederland regels voor milieuvriendelijk bouwen?
In Nederland gelden steeds strengere eisen via het Bouwbesluit. Nieuwe woningen moeten sinds 2021 bijna energieneutraal zijn, wat wordt aangeduid met de term BENG: Bijna Energieneutrale Gebouwen. Deze eisen gelden voor nieuwbouw. Voor bestaande woningen zijn er aparte regelingen en subsidies om de energieprestatie te verbeteren.
Kan je een bestaande woning ook duurzamer maken?
Een bestaande woning verduurzamen is zeker mogelijk. Populaire maatregelen zijn het aanbrengen van extra isolatie in dak, muur en vloer, het vervangen van oude ramen door glas met een hoge isolatiewaarde en het installeren van een warmtepomp of zonnepanelen. Elke maatregel op zich verkleint al de ecologische voetafdruk van de woning.